(een ingekorte versie)

Kadernotitie Diekmanterrein

De ambitie

Voor het Diekmanterrein heeft de gemeente de ambitie om te komen tot een functioneel en ruimtelijk samenhangend gebied met een stedelijk karakter waarin plaats is voor allerlei sportieve, maatschappelijke en culturele voorzieningen die voor heel Enschede een functie hebben. Centraal staan derhalve de volgende vier centrale thema's, waarmee de lijnen voor de toekomstige ontwikkelingen in het gebied worden uitgezet.

 

1. Handhaven sport en recreatie als hoofdfunctie

Door de aanwezigheid van de vele voetbalvelden en gebouwde sport- enrecreatievoorzieningen zal het gebied ook in de toekomst een belangrijk en herkenbaar sport- en recreatiecluster in de stad blijven. De vele verenigingen en de aanwezigheid van het zwembad trekken bezoekers aan uit de hele stad. Alle huidige sport- en recreatiefuncties worden gehandhaafd in het gebied en waar mogelijk versterkt en aangevuld.

 

2. Een stedelijk voorzieningengebied

Door de centrale ligging in de stad en de omvang van het gebied kan het Diekmanterrein ook in de toekomst functies blijven herbergen die een bovenwijkse of zelfs een stedelijk verzorgingsgebied hebben. Er zijn mogelijkheden voor de toevoeging van sportieve, maatschappelijke en culturele functies die het stedelijk karakter van het gebied onderstrepen.

 

3. Investeren in de openbare ruimte

Om de samenhang in het gebied te versterken zal de openbare ruimte de verbindende factor zijn. De inrichting van de open-bare ruimte moet de identiteit van het gebied versterken. Het plangebied heeft een groene uitstraling die gehandhaafd moet blijven. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij het groen zowel op het terrein zelf als daarbuiten. De openbare ruimte verbindt de wijk Van/ik in het noorden met de groenstructuur in het zuiden langs de A35. In ruimtelijke zin wordt gezocht naar een verbetering van de kwaliteit van de dagelijkse woon- en leefomgeving door de openbare ruimte definitief in te richten. De (nieuwe) functies geven het gebied een (nog) grotere betekenis voor de stad als totaal, de nieuwe inrichting van de buitenruimte vergroot de betekenis van het gebied voor de mensen in de nabijere omgeving

 

4. Versterken relaties met de directe omgeving

Het Diekmanterrein moet meer onderdeel worden van de stad. Het gaat hierbij om allerlei ruimtelijke maar ook functionele relaties met de omliggende woonwijken. Huidige en nieuwe functies geven het gebied een grote betekenis voor de stad als totaal maar ook voor de wijken eromheen. Een nieuwe inrichting van de buitenruimte met bijvoorbeeld goede fiets- en wandelroutes kan deze betekenis vergroten. Uitbreiding van woningen met name aan de randen van het gebied is goed mogelijk. Ook hierdoor ontstaan er meer ruimtelijk functionele relaties tussen het Diekmanterrein en de omliggende wijken aan noord- en zuidzijde.

 

Functionele uitgangspunten

De bestaande voorzieningen / functies en verenigingen binnen het plangebied blijven gehandhaafd. Bestaande voorzieningen en functies kunnen zo mogelijk worden uitgebreid. Naast uitbreiding met zo mogelijk sportieve functies komt het gebied in aanmerking voor de vestiging van maatschappelijke en culturele voorzieningen met een stedelijk karakter. Toevoeging van de woonfunctie is mogelijk voor zover de kernactiviteiten niet worden geschaad. De vestiging van zelfstandige detailhandel en kantoren is daarentegen niet mogelijk. In elk geval wordt voor een voorziening van ca. 3.500 m2 voor een ZMOK-schoof/
jongerencentrum (met sporthal) de Rots/t Schip ruimte op het terrein beschikbaar gesteld.
De nieuwe functies hebben vooral een stedelijk verzorgingsbereik. Functies mogen zelfs een bovenregionaal verzorgingskarakter hebben maar mogen geen grote verkeersstromen tot gevolg hebben. Activiteiten die veel verkeer uit een groot gebied aantrekken komen niet in aanmerking voor vestiging op het Diekmanterrein.
Aan gebouwde sportfuncties is in het gebied aanwezig: een fitnesscentrum, paintball/kartcentrum, een sporthal, een squashcentrum, een tennispark en het Aquadrome en een klimhal. De gemeente voert op dit moment een haalbaarheidsstudie uit naar de aanleg van een buitenbad met ligweide naast het Aquadrome. Hiervan zullen de resultaten in 2007 bekend zijn. Bij nieuwe sport- en leisurefuncties kan gedacht worden aan een aikido, yoga en/of judocentrum, een dansschool, driving range golf, een gehandicaptensportcomplex, een outdoor activiteitencentrum, een bowlingbaan, een pool- en snookercentrum en allerhande buitensport- en spelvoorzieningen waarmee het terrein ook kan voorzien in een wijksportaccommodatie.
Uitbreiding met culturele en maatschappelijke functies met een stedelijk verzorgingsbereik is goed mogelijk, ook gezien de beperkte marktvraag naar locaties voor sportieve functies. In de huidige situatie bevinden zich er een kinderopvang en een verloskundigenpraktijk/fysiotherapiepraktijk. Er is een concreet initiatief voor vestiging van een eerstelijns gezondheidscentrum van Menzis. Het gebied zou zich goed lenen voor functies in de sfeer van 'care en wellness' zoals bijvoorbeeld een sauna, body- en health-centrum en een medisch sportcentrum, maar ook verschillend welzijnsvoorzieningen en verenigingsgebouwen.

De functie wonen kan in het gebied een grotere plek krijgen. In het plangebied zijn afhankelijk van de plek, vooral appartementen maar wellicht ook grondgebonden woningen in te passen. Minimaal 80% van de woningen dienen in de middeldure of dure sector ontwikkeld te worden. Herbestemming van voetbalvelden zal dienen te worden gecompenseerd door de aanleg van kunstgrasvelden. Hierbij wordt een norm gehanteerd van 2 natuurgrasvelden die gelijkstaan aan één kunstgrasveld.

 

Ruimtelijke uitgangspunten

Hoofdstructuur

Voor de herinrichting van het Diekmanterrein is de samenhang en de continuïteit in de ruimtelijke structuur essentieel. Het terrein dient een duidelijke en samenhangende interne ruimtelijke opbouw te krijgen maar ook een duidelijke en logische externe relatie met de buurten / wijken er omheen.

Op de plaats van het gesloopte Diekman-stadion, de vroegere kern van het gebied, wordt een nieuwe kern gecreëerd in de vorm van een groot entree-plein, voorzien van een stevige wand om in het weidse Diekman gebied enige mate van beschutting te bieden. Op het plein kan geparkeerd worden onder een dak van bladeren. Meer interne samenhang wordt bereikt door zoveel mogelijk aanhechting van nieuwe bebouwing aan de Sporthal en de voorzieningen aan de J.J. van Deinselaan. Daarnaast spelen de ruimtelijke continuïteit in de openbare ruimte en de samenhang in de bebouwing hierin een belangrijke rol.

De externe samenhang met de wijk aan de noordzijde van het plangebied krijgt vorm door de bebouwing langs de J.J. van Deinselaan, de accentuering van de entree en het continueren van de ruimtelijke groene as van de dr. Johan Wagenaarstraat in het plangebied. Om de externe samenhang met de woningbouw op de Diekman-es te verbeteren worden nieuwe ruimtelijke relaties gelegd (fietspad en groen).

De vorming van de pleinen is ook in de nieuwe situatie een belangrijk aandachtspunt. De twee grote parkeerpleinen dienen meer te zijn dan een verzamelplaats van auto's. Door bebouwing aan de randen toe te voegen worden de ruimtes meer als stadspleinen beleefd. De gebouwen zijn daarbij georiënteerd op de pleinen. De entree van het gebied is van oudsher bijzonder. Dat moet zo blijven. De entree kan extra geaccentueerd worden door een eigen inrichting van de openbare ruimte en de toevoeging van bebouwing met een duidelijk accentpunt in hoogte. Bijzondere bebouwing tot een hoogte van 35 meter is hier mogelijk.

 

Openbare ruimte

Bij het ontwerp staat voor de ruimtelijke opzet naast de gebouwen, vooral ook de openbare ruimte centraal. De gebouwen zijn te divers om een duidelijke ruimtelijke samenhang te creëren. Bovendien is de verwachting dat de uitvoering zich over meerdere jaren zal uitstrekken, waardoor het stedenbouwkundig eindbeeld pas over geruime tijd wordt bereikt. In de openbare ruimte wordt met één of enkele gemeenschappelijke kenmerken gestreefd naar een duidelijke eenheid. Binnen die eenheid zijn meerdere variaties aan gebouwen denkbaar.

 

Bebouwing

De gebouwen dienen nadrukkelijk een bijdrage te leveren aan de totale ruimtelijke kwaliteit en aan de sociale veiligheids-
beleving van het gebied. De basishoogte van de gebouwen is 10 meter met een marge (8-12 meter). De basishoogte geeft een goede verhouding tussen gebouwde en ongebouwde ruimte. Een gevelhoogte aan de voorzijde van uitsluitend één bouwlaag is gelet op de betekenis en de grootte van de pleinen, niet acceptabel.

 

Beeldkwaliteit

De bestaande gebouwen op het Diekmanterrein zijn allemaal verschillend wat betreft omvang, hoogte, plastiek, materiaal en kleurgebruik. Ook de nieuwe bebouwing kan haar eigen vormgeving en materiaalgebruik kiezen, zij het binnen de onderstaande randvoor- waarden:

De nieuwe bebouwing dient een uitgekiende relatie te leggen met de bestaande.

Gezien de architectuur van de aanwezige gebouwen is 'moderne' architectuur het uitgangspunt.

Aangezien het veelal gaat om bijzondere functies zal ook de architectuur - als uitdrukking van de functie- bijzonder zijn. Anders gezegd: simpele 'dozen' zijn niet acceptabel.

De niet-woongebouwen staan met hun voorkant aan het plein (of aan de straat). Een geheel of voor een groot deel gesloten gevel is hier niet acceptabel.

Op beeldbepalende plekken in het gebied gelden er extra beeldkwaliteitseisen i.v.m. oriëntatie van de panden

De bebouwing dient zich te houden aan de stedenbouwkundige maatvoering (breedte, diepte, hoogte).

 

Uitgangspunten verkeer en parkeren

De toegang tot het plangebied moet goed ingebed zijn in zowel de omgeving van het plangebied als van het omliggende gebied. De hoofdontsluiting ligt aan de J.J. van Deinselaan. Er worden geen doorgaande wegen tussen de omringende buurten door het plangebied aangelegd. Er mogen geen rechtstreekse autoverbindingen door het plangebied lopen tussen Kuipersdijk en Van Deinselaan en naar "Diekman Wonen" (Olympialaan en Tiemeister). De toegankelijkheid / routering van touringcars / vrachtverkeer moet in het plan zijn gewaarborgd. In het plan wordt een in- en uitstapplaats c.q. laad- / losplaats opgenomen.

Het gebied wordt aangewezen als 30 km-zone en moet ook als zodanig worden ingericht. Een uitzondering hierop zijn de J.J. van Deinselaan en de Kuipersdijk. Uitgangspunt is dat de diverse functies in hun eigen parkeerbehoefte dienen te voorzien. Dubbelgebruik van de parkeervoorzieningen wordt gestimuleerd. Parkeren is gratis en zodanig vormgegeven dat uitwijkgedrag naar omliggende (woongebieden wordt voorkomen. Het aantal parkeerplaatsen (inclusief invalidenparkeer-plaatsen) dient te voldoen aan de normale parkeerkencijfers.

 

Fiets- en voetgangersvoorzieningen.

In het plan is een fietsroute tussen de J.J. van Deinselaan en het Stedelijk Lyceum opgenomen. Deze route wordt verlegd naar de oostzijde van het Starworld. Nieuwe functies voorzien in hun eigen fietsstallingen. In het plan worden goede voetgangersvoorzieningen opgenomen waarmee elk gebouw of elke locatie direct ontsloten wordt (o.a. obstakelvrije breedte van voetpaden van min. 1.80 meter). De voetgangersvoorziening sluit rechtstreeks aan op de halte voor het openbaar vervoer aan de J.J. van Deinselaan.

 

Groen

In het plangebied bevinden zich een aantal karakteristieke bomen en groenstructuren. Algemeen uitgangspunt is om grote en gezonde bomen laten staan. Op enkele plekken evenwel, staan bomen dusdanig in de weg dat wordt voorgesteld om - als deze bomen niet te handhaven zijn - ze te verplaatsen (indien mogelijk) of ze te compenseren door toevoeging van extra nieuwe bomen elders.

 

Sociale veiligheid

Een sociaal veilig gebied is te bereiken o.a. door hier aandacht aan te besteden bij de ruimtelijk-functionele structuur, inrichting openbare ruimte en toevoeging van overdag activiteiten en door een goede inpassing van verlichte functies in de avonduren langs de fietspaden. Ook het bouwen van woningen in het gebied draagt bij aan het vergroten van de sociale veiligheid.

 

Beheer en onderhoud

Het gebied moet goed te beheren zijn waarbij voor de inrichting van het openbare gebied duurzaam materiaal moet worden gebruikt. Het gebied zal een basiskwaliteitsniveau van beheer en onderhoud kennen.

 

Ontwikkelingsvisie Diekman

Op basis van alle bouwstenen is een nieuwe Ontwikkelingsvisie opgesteld voor het totale gebied. Er wordt een knip voorgesteld in de ontwikkeling van fase l en fase II. Ten aanzien van de invulling van de eerste fase zijn er concrete initiatieven in de vorm van de realisatie van de Rots / 't Schip en het eerstelijns gezondheidscentrum van Menzis.

 

Fase 1

De eerste fase omvat de ontwikkeling van het plein voor de Diekmanhal en de bebouwing van de van Deinselaan en de ruimte tegenover de Diekmanhal

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Parallel aan de Van Deinselaan is een nieuwe, stevige bouwmassa (tbv Menzis)

toegevoegd (1). Op deze manier ontstaat een wand achter de mooie bomen- / laanstructuur langs de Van Deinselaan. De entree van het gebied wordt gemarkeerd door op de kop van het gebouw in acht bouwlagen te bouwen (2). Recht tegenover de sporthal is een bouwmassa (3) in 2 lagen geprojecteerd (Schip /Rots), die zal fungeren als begrenzing van het te realiseren plein (4). Zodoende krijgen in deze fase al de eerste contouren van het nieuwe (parkeer)plein gestalte. Tussen de tennishal en de squashal is ruimte voor de ontwikkeling van zo mogelijk een sportfunctie (5). De langzaamverkeersroute (6) door het gebied wordt ter hoogte van Starworld verlegd naar de bredere groenstrook ten oosten van Starworld en sluit aan op routes in de toekomstige woonwijk ten zuiden van het plangebied.

 

 Fase 2

De tweede fase omvat het middengebied gebied aan de zuidzijde van de Diekmanhal.

Het voetbalveld direct ten zuiden van de  Diekmanhal verdwijnt. Hierdoor ontstaat ruimte om een nieuwe bouwmassa direct ten zuiden van de sporthal toe te voegen (7). De hoekvorm zorgt ervoor dat de pleinruimte goed wordt beëindigd en dat de overgang naar het zuidelijke deel van het plan'/parkge- bied goed wordt begeleid. Het zuidelijke deel van het hoekgebouw (tegenover Starworld) telt vier lagen en kent twee 'gezichten': één richting het plein en één richting het groen. De wanden van het plein, vooral het zuidelijke deel van de hoekvorm, vragen om speciale aandacht wat betreft architectuur, hoogte en relatie met de (bebouwde) omgeving in het plangebied.

Om te voorkomen dat de pleinruimte 'wegloopt 'is hier tegenover eveneens een bouwmassa geprojecteerd (8) welke in het verlengde staat van de in fase l opgenomen locatie voor de Rots/'t Schip. Tevens ontstaat de mogelijkheid een tweede bouwmassa aan de zuidzijde van de Diekmanhal toe te voegen (9). Deze massa geeft het bestaande parkeerterrein tussen Aquadrome en Diekmanhal een wand en daarmee en meer besloten karakter. Op deze locatie zouden net als in de andere toe te voegen bouwvolumes sportieve, sociale of culturele voorzieningen een plek kunnen krijgen.